KONFERANS

07 Mayıs Perşembe / 18:30 - 20:30

07 Mayıs 2015

TÜRK HALISININ KÜLTÜREL KAYNAKLARI

PROF. ÖNDER KÜÇÜKERMAN

Türk halıcılığının kökleri Orta Asya’da başlamış ve binlerce yıl boyunca süregelmiştir. Anadolu’daki halılar ise, önceleri bir çadır üretimi ve kültürü olarak gelişmiştir. Osmanlı Devleti döneminde çok önemli bir kültürel simge olmuş, saray sanatçıları eliyle çok daha büyük bir önem ve anlam kazanmıştır. Bu eserler ‘Saray Halıları’ olarak bilinir.

Daha sonra 1800’lü yıllarda Sanayi Devriminin etkisiyle halıcılıkta yeni bir dönem başlamış ve küresel ticaret ortamında halıcılık yeni bir kültürel önem kazanmıştır. 1850’lü yıllarda ise çok daha geniş bir anlam kazanan halıcılık, Osmanlı Devleti’nin vazgeçilemeyen bir simgesi olarak yeniden yaratılmıştır. Bu eserler de Hereke ve Feshane halıları olarak bilinir.

1900’lü yıllarda ise öncelikle İzmir ve çevresindeki büyük organizasyonlarla halıcılık uluslararası ticari önem kazanmıştır. Bunlar da “İzmir Halıları” olarak bilinir.

Türkiye Cumhuriyeti ile birlikte Türk halısının kültürel önemi üzerinde önemli çalışmalar yapılmış ve yeni bir döneme girilmiştir. Kısacası, Türkler için halılar, sadece bir döşeme malzemesi değil, tam tersine bir milli bayrak gibi derin kültürel önem ve anlamlar taşır.

Prof. Dr. Önder Küçükerman, bu konuşmasında, Türk halısının bu ilginç öyküsündeki büyük devlet projelerinin rolü, halıcılığın teknik arka planındaki ilginç olaylar ve sonuçta ulaşılan büyük sanatsal mirasın ve ticari gelişmelerin öyküsü anlatacaktır.

---

Önder Küçükerman 1939 yılında doğdu, 1965 yılında İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'ni bitirdi ve asistan oldu. 1971 yılında Türkiye’de ilk kez Akademi’de “Endüstri Tasarımı Bölümü”nü kurdu ve Bölüm Başkanı olarak görev yaptı. 1982 yılında Akademi’nin temelleri üzerine kurulan Mimar Sinan Üniversitesi’nde ‘Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümü’ Başkanı oldu ve 2007 yılına kadar kesintisiz olarak sürdürdü. 1987-1993 yılları arasında iki dönem M.S.Ü. Mimarlık Fakültesi Dekanlığı yaptı. 

Prof. Küçükerman, 1984-1992 yılları arasında Başbakanlık / Devlet Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı danışmanı olarak “Türkiye’de geleneksel sanayi kaynaklarının tasarım açısından geliştirilmesi” projelerini hazırladı. Aynı tarihlerde Sümerbank/Sümerhalı Şirketinde Yönetim Kurulu üyeliği yaptı ve tasarım yönetimi görevlerinde bulundu.  

Kendisinin "Endüstri Tasarımı", "Anadolu'da Geleneksel Tasarım", “Halıcılık”, "Cam Sanatı",  "Sanayi ve Tasarım Tarihi Mirası", “Otomotiv” konularında çok sayıda bilimsel ve sanatsal araştırma, yayım, tasarım, TV programları yanında 70’ten fazla yayımlanmış kitabı vardır.

Önder Küçükerman, bugün, TC Haliç Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümü Başkanı ve öğretim üyesidir. Ayrıca üniversitedeki görevleri yanı sıra "The International Committee for the Conservation of Industrial Heritage" (T.IC.C.I.H.) Türkiye muhabiridir.

 

ARKAS HALI KOLEKSİYONU’NDAN TÜRK HALI SANATINA AÇILAN PENCERE

SEVİM ARSLAN

Osmanlı’da zanaat ölçeğinden fabrikaya geçiş sürecinde karşımıza çıkan “Feshane Halıları” özelinde; Osmanlı Saray Halı Sanatına ilişkin derin okumalara olanak sağlayan “Arkas Koleksiyonu’nda Osmanlı Halı Sanatı Sergisi” üzerinden Türk Halı Sanatını değerlendirmek oldukça sağlam temellere dayanan bir geleneğin gücünü ve Osmanlı sanatının tipik ögelerini ortaya koymaktadır.

Etnik kimlikli ve çok kültürlü, göçebe kültürünün ürünleri olan halı 15. yüzyıl sonlarında seçkin saray objelerine dönüşmüş ve diplomatik hediye olarak kullanılmaya başlamıştır. Yaşanmışlık ve belleksel niteliği olan halı kültürünü, tekniğin ve sanatın henüz birbirinden ayrılmamış olması bağlamında; ortak süsleyici ögeler olan motiflerin estetik değerlerini arttıran renk ve simgeselliği üzerinden değerlendirmek halı sanatının anlamını kavramada yol gösterici olmaktadır.

---

1987 yılında Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi’nden mezun oldu. 1990 yılında Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Uygulamalı Sanatlar Bölümü Tekstil Ana Sanat Dalında “Karapınar Tülü Halıları” konulu tez çalışması ile Yüksek Lisans Programını tamamladı. 1996 yılında Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Geleneksel Türk El Sanatları Anasanat Dalı’nda “Feshane Halıları” konulu tez çalışması ile Sanatta Yeterlik Programını tamamladı. 1999 yılında Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi’ne yardımcı doçent kadrosuna atandı.  2013 yılında Doçent ünvanı aldı. Halen Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Geleneksel Türk Sanatları Bölümü’nde Öğretim Üyesi olarak görev yapmaktadır.

Türk Halı Sanatı ve Avrupa Tapestry dokumaları alanında araştırmaları ve yayınları bulunmaktadır. Dokuma Resim ve Özgün Baskıresim alanında Uluslararası ödülleri bulunan sanatçı ulusal ve uluslararası pek çok kişisel, karma sergi ve Bienallere katılmıştır. Dokuma Resim ve Özgün Baskıresim çalışmalarını İstanbul’da kendi atölyesinde sürdürmektedir.